Anasayfa » Temel Forex Bilgileri » Sonralık etkisi (Bradley Gareiss)

Sonralık etkisi (Bradley Gareiss)

Sonralık Etkisi

Biliş psikolojisinde, öğrenme ortamlarında, öğrenilen şeylerin serbest hatırlanması istendiğinde son öğrenilen şeyleri daha iyi hatırlama eğilimi. Bunun nedeni kişinin kelimeleri doğrudan doğruya henüz  koruyucu prova Brad Gareissdöngüsünden çıkmamış olan  kısa süreli bellekten çağrılması olabilir. Araya dikkat dağıtıcı bir iş sokarak hatırlamayı geciktirmek, ya da benzer seslere sahip kelimeler kullanmak gibi, provayı olumsuz etkileyecek maniplasyonların bu etkiyi belirgin ölçüde azaltması da bu görüşü destekler. Sonralık etkisi biliş bilimlerinde önemlidir, çünkü belleğin alt sistemler şeklinde örgütlendiğine ilişkin deneysel kanıtı sağlar.  serbest hatırlama, öncelik etkisi, seri konum eğrisi.

“Sonralık etkisi” çok kullanılan bir terim olmayabilir ama trading ile uğraşan herkesin başına gelen bir durumla ilgili olduğunu söyleyebilirim. “Sonralık etkisi”, traderin son yaptığı işlemlere geçmişteki yapmış olduğu işlemlere göre zihninde daha fazla önem vermesidir.  “Sonralık etkisinin” traderin başarısı üzerinde son derece negatif etkileri vardır.

Diyelim ki A yatırımcısının ve B yatırımcısının 2010 yılı işlem performansları birbirine eşit. Ancak A yatırımcısı son 3 işlemide kâr sağlamış iken B yatırımcısı ise son üç işleminde para kaybetmiş olsun. İkiside bir senede aynı parayı kazanmış olsa da söyleyin bakalım hangisi daha pozitif bir ruh hali içindedir. Şüphesiz A yatırımcısı. Gerçekten de A yatırımcısı arka arkaya 3 işlemde kazandıktan sonra bir daha hiç kayıp yaşamayacağını düşünebilir. Tabi ki A yatırmcısının da bir sürü kaybeden işlemi olmuştur ama son 3 işlemde arka arkaya kazanç sağlamış olması onu bir coşku moduna sokmuştur.

Bu coşku ve kendine güven hissi A yatırımcısının kötü kararlar almasına yol açabilir. Uyarı sinyallerini gözardı ederek kendi kriterlerine tam olarak uymayan işlemlere girebilir.  Bu da kayba uğrama riskini arttırır.  A yatırımcısı kayba uğradıktan sonra, pişmanlık içinde, bu uyarı işaretlerini nasıl olur da görmediğini düşünür; gerçekleştirmiş olduğu kazancın önemli bir kısmını geri vermiştir. Doğru gemiye atlayıp nötr bir psikolajik yapıya ulaşmak yerine psikolojik bir hatadan dolayı kayba uğramıştır. Her traderin yaptığı işlemlerin bir kısmı kayıpla sonuçlanır. Ancak duygusal davranmaktan kaynaklanan hatalar, (coşku nedeniyle oluşmuş örnekteki hata gibi) normalde başarılı olacak bir traderin tüm potansiyelini kullanmasına engel olmaktadır. Eğer A yatırımcısı duygusal coşku nedeniyle uğradığı kayıptan sonra tekrar nötr bir yapıya geçmeyi başaramaz ise kaybı daha da artacaktır.

Örneğimize geri dönecek olursak, B yatırımcısı son üç işlemini kayıpla kapattıktan sonra bir daha asla kazanamayacağı fikrine kapılmış olabilir. Şüphesiz yıl boyunca kârla kapattığı bir sürü işlem olmuştur. Ancak kayıpla kapattığı son 3 işlem son derece negatif düşünmesine neden olmuştur. B yatırımcısı bu noktadan sonra iki olası hatadan birini yapma eğiliminde olacaktır. Hatalardan birincisi kurallarını çiğneyerek, alelacele, işlem kriterlerini sağlamayan bir pozisyona girmesidir. Ne de olsa son 3 işleminde pozisyon açmak için uyguladığı kriterler hiçbir işe yaramamıştır. Bu hiç de mantıklı değildir. Zira uyduğu kriterler onun uzun vadede başarılı olmasını sağlamıştır. Yine de deneyimli yatırımcıların bile bu hataya defalarca düştüğüne şahit olmuşumdur. İkincisi, B yatırımcısı kriterlerine tamamen uyan mükemmel bir işlem fırsatını kaçırmasıdır. Çünkü uğradığı kayıplardan sonra bir korku moduna girmiştir. Her iki senaryo da traderin psikolojik yapısı üzerinde bir felaket etkisi yaratabilir.

Bu mental hatalardan sakınarak “sonralık etkisi”nin etkilerini minimize etmek çok önemlidir.

Peki, “sonralık etkisinin” neden olduğu negatif zihinsel etkilere yenik düşmemek için ne yapmalıyız?

  • İlk adım olarak yaptığınız her işlemin kaydını tutmalısınız. Böyle bir kayıt, kaç işlemin kazançla kaç işlemin kayıpla sonuçlandığını ve toplam varlık değerini göstermeli.  Böylece uzun vadede göstermiş olduğunuz ilerlemeyi doğru bir şelilde izleyebilirsiniz.  Böylece sonuçları uzun vade bazında ele almak ve gözlemek daha kolay hale gelir.  Eğer işlemlerin kaydı tutulmaz ise, zihninizde son yapılan işlemler çok daha fazla önem kazanacaktır.
  • İkinci aşama trading kriterlerinizin bir kontrol listesini oluşturmaktır.  Bu yolla, kriterlerinize tam olarak uymayan işlemlere girme eğiliminiz azalır.  Kriterlerinize tam olarak uyan pozisyonları açmanız daha kolay hale gelir.  Bu size anlamsız gelebilir ancak ancak bir pozisyonu açmadan önce teker teker her bir kriterin uygun olması durumunda bir çarpı atmak kurallarınızdan sapma göstermenize izin vermeyecektir.
  • “Sonralık etkisi”ni en aza indirgemede üçüncü aşama kendinizi tanımanızdır.  Bazı kişiler diğerlerine göre daha hissi davranma eğilimindedir.  Duygusal kararlar vermeye açık bir durumdaysanız, arka arkaya 3 işlemde kazanır ya da arka arkaya 3 işlemde kaybederseniz işlem yapmaya en az bir gün ara verin.  Duygusal baskı altında trading yapmak kâr getirmez.  Eğer duygularınızı iyi idare edebiliyorsanız işlemlere bir gün ara vermek gerekmeyebilir.  Ayrıntılı bir şekilde oluşturulmuş bir işlem dökümünüz varsa, genellikle gece uyunan deliksiz bir uyku “sonralık etkisi”ni ortadan kaldırır. Böylece sabah uyandığınızda uzun vadeli performansın son birkaç işlemden çok daha önemli olduğunu daha iyi anlarsınız.

İnsan beyninin “sonralık etkisi” nin tamamen üstesinden gelmesi gerçekten kolay iş değildir. Ancak bu durumun etkileri bir traderin hem zihni yapısını hem de hesabını felç edebilir. Bu yüzden sonralık etkisinin negatif sonuçlarından kaçınmak için yukarıdaki aşamaları gerçekleştirmek son derce önemlidir.

Hakkında Yunus YARDIMCI

Yunus YARDIMCI
FOREX 16 Editörü. FOREX16.com – Ekonomi, Finans, Borsa, Altın, Forex Haberleri

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*