Anasayfa » Ekonomi Haberleri » Kuzey Irak petrolü bilmeceye döndü

Kuzey Irak petrolü bilmeceye döndü

Barzani’nin ‘Türkiye ile 50 yıllık enerji anlaşması imzaladık’ açıklaması tartışma yarattı. Ak Parti Enerji Komisyonu Eski Başkanı Mücahit Fındıklı, anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu belirtirken, CHP Enerji Komisyonu Başkanı Necdet Pamir ise “Irak Anayasası ve uluslararası devletler hukukuna aykırı olan bu durum Türkiye’nin itibarını zedeler” dediKuzey Irak petrolü bilmeceye döndü

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Neçirvan Barzani’nin, Türkiye ile enerji alanında 50 yıllık anlaşma imzaladıklarını, sürenin daha da uzatılabileceğini söylemesinin ardından söz konusu imzaların uluslararası ticaret hukuku açısından ne anlama geldiği de tartışma konusu oldu.

Barzani tarafından önceki gün yapılan bu açıklama, Türkiye’nin enerji politikası açısından olduğu kadar jeopolitik açıdan da dikkat çekici.

IKBY Parlamentosu’nda konuşan Barzani, petrol sevkiyatına yönelik soruları cevaplarken, “Türkiye ile yaptığımız anlaşma Irak topraklarını bölme amaçlı değildir. Tek bir amacımız var, o da Irak bütçesinden hakkımız olan yüzde 17’lik istihkakımızı almaktır” demişti.

Barzani’nin bahsettiği ’50 yıllık enerji imzası’ açıklamalarına Türkiye’den farklı yorumlar geldi.

Bloomberg HT’ye konuşan Ak Parti Enerji Komisyonu Eski Başkanı Mücahit Fındıklı, her yıl 50 milyar doların üzerinde enerji ithalatı olan Türkiye açısından söz konusu anlaşmanın stratejik önemde olduğu görüşünde.

– “Anlaşma uluslararası hukuka uygun” –

Türkiye’nin bu işe arz güvenliği açısından ve barış unsuru olarak girdiğini belirten Fındıklı, “Bu anlaşmalar, uluslararası ticaret hukukları da dahil olmak üzere, Irak’ın anayasasında belirlenen ilkelerin dışına çıkmıyor. Bizim yaptığımız bütün anlaşmalar ve sözleşmeler Irak Anayasası çerçevesi içerisindedir” dedi.

Türkiye’nin üreten ile tüketinin buluştuğu bir
güzergah ve koridorda yer aldığını belirten Fındıklı, Irak’la ilgili yapılan çalışmaların da bu yönde olduğunu söyledi.

Fındıklı, “Irak’ın Basra Bölgesi de dahil olmak üzere bütün petrolünü en kısa ve en ucuz yolla Ceyhan’a kadar gelmesini teklif ediyoruz. Basra Bölgesi’nden de yeni boru hatlarıyla Ceyhan Bölgesi’ne taşınmasını ve bu hizmeti verebileceğimizi söylüyoruz. Bu konu ile ilgili yaptığımz anlaşmalar da ruhsatlar da var. Ama Irak Anayasası’nı esas almak suretiyle Irak’ın Kürt Bölgesi’yle yaptığımız anlaşma ve sözleşmelerin hepsi Irak Anayasası’nın çerçevesi dahilinde. Dolayısıyla biz Basra’nın da Irak’ın da petrolünü en iyi şartlarda dünya piyasalarına sunacakları bir platform oluşturduk. Petrolü biz satmıyoruz, petrolü Kuzey Irak ya da Irak Merkezi Hükümeti satıyor. Biz sadece o platformu sağlıyoruz” dedi.

– “50 yıllık sözleşme yapılması garipsenecek bir konu değil” –

Boru hatlarının Ceyhan’daki doldurma boşaltma ve depolama işlemlerindeki hizmeti sağladığını kaydeden Fındıklı, “Bizimle 50 yıllık sözleşme yapılması çok garipsenecek bir konu değil. Biz zaten bin yıldır içiçe yaşamış toplumlarız. Bundan daha doğal bir şey olamaz” diye konuştu.

Kafkas, Rus, İran ve Irak petrolleri ve gazının tükeldiği merkez olarak Avrupa’yı işaret eden Fındıklı, Avrupa ile üretim bölgeleri arasında Türkiye’den daha kaliteli, güvenli ve gelişmiş bir alan olmadığını belirtti.

Fındıklı, “Biz, Avrupa’nın enerji arz güvenliğinde en uygun ve güvenilir limanız. Avrupa ve ABD bunu desteklemeli ve kıymetini bilmesi lazım” dedi.

Bu açıklamalara karşın CHP Enerji Komisyonu Başkanı Necdet Pamir, Mücahit Fındıklı ile aynı görüşte değil.

– “Devletler devletlerle anlaşma imzalar. Bu anlaşma Türkiye’nin itibarını zedeler”-

Bloomberg HT’ye konuşan Necdet Pamir, Barzani’nin ’50 yıllık enerji imzası’ açıklamasına farklı bir yorum getirdi.

Pamir, “Devletler, devletlerle anlaşma imzalar. Bölgesel bir yönetimle anlaşma imzalanamaz. Bu Irak Anayasası’na ve uluslararası devletler hukukuna aykırıdır, dolayısıyla Türkiye’nin de itibarını zedeleyecek bir gelişmedir” dedi.

Irak Anayasası’nın 110, 111 ve 112’nci maddelerinin federal hükümetin yetkilerini tanımladığını hatırlatan Pamir, uluslararası anlaşmalar imzalamanın federal hükümetin yani Irak Merkezi Hükümeti’nin görevi olduğunu söyledi.

-“Türkiye ve BOTAŞ aleyhine dava açıldı”-

Irak’ın son gelişmelerden rahatsız olduğunu ifade eden Pamir, “Tahkim süreci başladı. 2-3 uluslararası hukuk firması tutuldu ve bunların gözlemcileri Ceyhan’da tespitte bulunuyor. BOTAŞ ve Türkiye aleyhine dava açıldı” dedi.

Irak’ın 101 ve 272 sayılı yasalarına göre bu ülkeden petrol, petrol ürünleri, doğalgaz ihracı ya da gerekirse ithali için yetkilinin SOMO olduğunu belirten Pamir, SOMO’nun da Irak Merkezi Yönetimi’nin şirketi olduğunu kaydetti.

Birleşmiş Milletler Güvenli Konseyi’nin 1483 sayılı kararı ile Irak’tan petrol, doğalgaz ihracının yapılış şeklinin karara bağlandığını hatırlatan Pamir, “Bunun temel nedeni de şu. Irak’a Saddam döneminde yıllarca ambargo uygulandı. Saddam’ın Kuveyt’i işgali sonrası Kuveyt’e verdiği zararın tazmini için BM Güvenlik Konseyi bir fon oluşturdu, onu denetlemek üzere de BM çerçevesi içinde bir komite oluşturuldu. 1483 sayılı Güvenlik Konseyi Kararı’na göre satılan petrolü kim alırsa alsın bunun parası New York’taki BM hesabına yatar. Komite, bunun her yıl %5’ini Kuveyt’e ödenecek tazminat için keser. Kesintiler bittikten sonra geri kalan parayı Irak Merkez Bankası’na verir” dedi.

Barzani’nin Irak Merkezi Yönetimi’ne yönelik eleştirilerini de haksız bulan Pamir, “Irak Merkezi Hükümeti diyor ki ‘Sen benim sistemime günde 300 bin varil petrol pompalarsan ve ben bunu ihraç edersem o zaman gelirin yüzde 17’sini alırsın. Ama sen bana 100 bin varil veriyorsun, zaman zaman da kesiyorsun. Dolayısıyla senin bir alacağın yok’ diyor” diye konuştu..

Irak ile Türkiye arasında imzalanan Kerkük Yumurtalık Ham Petrol Boru Anlaşması’nın içeriğine de dikkat çeken Pamir, Irak Merkezi Hükümeti’nin Ceyhan’da söz konusu ihracat için 21 kişiden oluşan bir ofis oluşturma ve ihracat miktarına yönelik denetleme hakkı bulunduğunu hatırlattı.

– “Kuzey Irak petrolü ortada kaldı”-

Tüm bu gelişmeler ışığında bugün ajanslara düşen bir haber konunun uluslararası boyutu açısından dikkat çekici.

Reuters’ın haberine göre Fas, Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi’nin Türkiye üzerinden ihraç ettiği petrol yüklü tankerin ülke karasularından ayrılmasını talep etti.

Özerk Kürt yönetimi tarafından Irak merkezi yönetiminin itirazına rağmen Ceyhan’a gönderilen petrol iki hafta önce United Leadership adlı tankere yüklendi.

Sadece merkezi yönetimin petrol ihracıyla yetkili olduğunu savunan Irak hükümeti bunun ardından satışa aracılık ettiği gerekçesiyle Türkiye ve BOTAŞ aleyhine Uluslararası Tahkim Mahkemesi’ne başvurdu.

Fas ulusal liman işletmelerinin başında bulunan Nadia Laraki, tankerin Muhammediye limanına demirlemediğini ve Fas’ın talebi üzerine petrolü indirmeden limandan ayrıldığını söyledi.

Laraki dün yaptığı açıklamada, “Tankerin tekrar limana dönüp dönmeyeceğini biz söyleyemeyiz… gerekli izinleri alırsa Muhammediye limanına yanaşır, alamazsa yanaşamaz” dedi.

Kendi kontrolünde olmayan petrol satışlarının yasa dışı olduğunu belirten Irak merkezi hükümeti şu ana kadar özerk Kürt yönetiminin petrol satışını engellemekte başarılı olmuş görünüyor.

– Enerji Bakanı Yıldız: Bu petrol hangi ülkeye hangi şartta satılmış bilmiyoruz

Enerji Bakanı Taner Yıldız da Fas’tan geri çevrilen petrol tankeri ile ilgili olarak açıklama yaptı.

Yıldız, “Kuzey Irak petrolü ile ilgili ikinci yükleme henüz yapılmış değil. Bu petrol Irak’ın petrolü, Türkiye’nin petrolü değil. Bunu satacak olan, ihale edecek ya da hangi ülkeye sevkedileceğine karar verecek olan Irak’ın kendisidir. Depolanmasından sonra günlük 100 bin varillik Irak petrolünün sevkiyatı devam ediyor. 2.8 milyon varil civarında depoladığımız bir rakam var. Onlar sattıkça biz de onun sevkiyatını yapacağız. Hangi ülkeye hangi şartlarda satmışlar, biz bunu bilmiyoruz” dedi.

Yıldız, SOMO’ ve Merkezi Irak Hükümeti’ne her türlü sevkiyat, üretilip de iletilen miktarların Bağdat ve Erbil’in hukununu ilgilendirdiği için düzenli şekilde verildiğini söyledi.

Bloomberg HT Editörü
İrfan Donat
idonat@bloomberght.com

Bloomberg

Hakkında FOREX 16

FOREX 16

FOREX16.com – Ekonomi, Finans, Borsa, Altın, Forex Haberleri

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*